دستبرد یا سرقت علمی

%ق ظ، %21 %347 %1397 ساعت %10:%آبان
این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

در تمام زمینه‌ها دزدی افکار و ایدۀ سایرین وجود دارد، این نوع از دزدی‌ها در حوزه‌های مختلف متفاوت می‌باشد.

از جمله تخلفات شایعه‌ای که در زمینه نگارش انواع متون وجود دارد، دستبرد علمی است و یکی از رایج‌ترین مصادیق تقلب و فریبکاری در حوزه تحقیق و پژوهش شناخته شده است. انواع مختلف دستبرد علمی وجود دارد و باورهای نادرست بسیاری در ارتباط با آن شکل گرفته است که برخی افراد سعی دارند با پوشاندن اصل مطلب و آوردن دلیل‌های مختلف، کار خود را توجیه نمایند. این افراد اثر منتشر شدهٔ دیگران را در یک قالب تازه با عنوان جدید منتشر می‌سازند و خود را از امتیاز انتشار یک اثر نو بهره‌مند می‌کنند

به دستبرد فکری در زمینه هنر سرقت هنری، در زمینه ادبیات سرقت ادبی و در حوزه علم سرقت علمی می‌گویند. تمام این plagiarism و یا همان دستبردها می‌تواند تاثیر بسیار بدی برای آیندۀ صاحبان آن ایده داشته باشد.

دلیل دستبرد علمی توسط افراد

دلایلی که باعث این امر می‌گردد ممکن است ناخواسته و یا خواسته صورت گیرد. به عنوان نمونه با بی دقتی کردن هنگام نگارش مقاله، کپی برداری از کار بزرگان فقط به منظور ستودن کار آنها، رجوع به منابع علمی بسیار محدود و نداشتن اطلاعات کافی از معنای واژۀ دزدی علمی سبب می‌شود که فرد ناخودآگاه یک نوع سرقت معنوی را انجام دهد. اما متاسفانه دلایلی وجود دارد که فرد را کاملا خواسته و آگاهانه به سمت این کار سوق می‌دهد، از جمله این دلایل می‌توان به ضعیف بودن در جمله بندی مناسب برای بیان ایده‌های خود، نداشتن مهارت کافی برای نوشتن متون به زبان انگلیسی و یا اشتیاق برای شناخته شدن و پیشرفت زود هنگام در یک حوزه خاص، اشاره کرد.

پیامدهای دستبرد علمی

اگر بخواهیم تعریفی جامع از عبارت دزدی علمی ارائه دهیم، باید این‌گونه تعریف داشته باشیم:

استفاده از نتایج، فرآیندها، ابتکار و واژه‌های دیگر محققان بدون آنکه اسمی از آن‌ها برده شود و تمام اندیشه‎ها و افکار دیگران را با نام خود به ثبت رساندن را سرقت علمی می‌نامند.

واژه‎ای که به عنوان دزدی و دستبرد به کار گرفته می‌شود، plagiarism است که به این نوع از دزدی سوء رفتار آکادمیک گفته می‌شود. در صورت آشکار شدن این موضوع، باعث عدم پذیرش مقاله از سوی ژورنال‌ها، کاهش اعتبار علمی محقق، اخراج وی از دانشگاه و موسسات پژوهشی می‌شود.

انواع مختلف دستبرد علمی

سرقت علمی از Self-plagiarism

اگر یک نوشتار مشابه در دو مجله به چاپ برسد و یا استفاده از متن‎هایی که در مقاله‎های قبلی خودتان وجود دارد، دستبرد علمی از خود به حساب می‎آید و اقدامی کاملا غیر اخلاقی می‌باشد که این اقدام نقض کپی رایت نیز محسوب می‌شود.

دزدی علمی لفظ به لفظ Verbatim plagiarism

این نوع از دزدی کپی واژگان دیگر محققان به صورت کلمه به کلمه میباشد. اگر این سرقت از منابع علمی مختلف و به صورت واژه به واژه کپی شود، دزدی علمی سر هم بندی گفته می‌شود.

سرقت علمی نامنسجم Plagiarism incoherent

تغییر در ساختار اصلی جمله‌ها و سعی در اعمال تغییر در جمله بندی و نگارش نوشتار سایر ویراستاران، دستبرد علمی نامنسجم است. زیرا با این وجود باز هم منطق و فکر اولیه نویسنده در مفهوم جمله وجود دارد و شما هرگز قادر نخواهید بود که جریان فکری اصلی را تنها با تغییر جملات، دگرگون کنید.

دزدی علمی ایده‌ها Plagiarism of ideas

اگر از نظریه، روش، عقیده، اصطلاحات و ایده‎های منحصر به فرد دیگران بدون ارجاع دادن به منبع اصلی آن استفاده شود و حتی اگر با جمله بندی و یا کلمات خاص خود به کار گرفته شود را سرقت علمی ایده‎ها گفته می‌شود.

سرقت علمی از منابع غیر آکادمیک Non-academic plagiarism resources

در صورت ارجاع ندادن به منابع غیر آکادمیک، مرتکب این نوع دستبرد خواهید شد. اگر از محتوای وب سایت‌ها، سخنرانی‌ها، کتاب‎ها و یا محاورات شخصی مانند ایده‎هایی که تاکنون انتشار نیافتند استفاده می‎کنید، موظف هستید که به  آن‎ها ارجاع دهید.

عقاید نادرست در ارتباط با دزد علمی

1- فقط محتوا با مالکیت خصوصی را نمی‌توان سرقت کرد

در ابتدا باید بدانید که وجه اشتراک بین دزدی علمی و کپی رایت وجود دارد. اگر یک اثر تحت مالکیت عموم قرار دارد و یا مدت زمان زیادی از انتشار آن می‌گذرد، نویسندگان یک اثر جدید موظف هستند که به صاحب اصلی آن اشاره کنند. همچنین اگر ویراستار یک مقاله در قید حیات نمی‌باشد، نویسنده باید به نام وی اشاره کند. در غیر این صورت افراد مرتکب دستبرد علمی می‌شوند.

2- سرقت علمی از خود اهمیتی ندارد

بسیاری از افراد با این ادعا که اثری از دیگران را استفاده نکرده‌اند، اقدام به بازنویسی مقاله‎های پیشین خود می‌کنند و در ژورنال‌های مختلف منتشر می‌کنند، اما باید بدانید که این کار یک نوع تخلف علمی آکادمیک محسوب می‌شود. بسیاری از نشریات با داشتن قوانین خاص خود مانع از انجام این کار می‌شوند، مگر اینکه به طور واضح به متن اصلی ارجاع داده شود.

3- سرقت علمی تصادفی مشکلی به وجود نمی‌آورد

تخلف علمی چه تصادفی باشد و چه غیر تصادفی، در هر دو صورت یک متن سرقتی محسوب می‌شود و جریمه‌های سنگینی را برای شما در پی دارد، زیرا با وجود تغییراتی که در متن داده می‌شود باز هم قابل پیگیری و ردگیری می‎باشند و شبیه یاب‌های آنلاین به خوبی قادر به تشخیص این موارد هستند.

4- تنها نقل قول‌های مستقیم را باید ارجاع‌ داد

این باور غلطی است که در بین عموم رواج یافته است. شما باید تمام ارجاعات را دقیق و کامل مشخص کنید تا کسی که اثر شما را مطالعه می‌کند به راحتی بتواند به منبع اصلی دسترسی پیدا کند. اگر کل نوشته خود را تغییر دهید و به تمام منابع لازم در متن خود ارجاع ندهید باز هم مرتکب دزدی علمی می‌‍شوید.

5- ارجاع دهی درون متنی و کتاب شناسی را نباید با هم استفاده کرد

این باور را برخی دارند که تنها باید از یکی از این دو شیوه استفاده کنند، اما واقعیت این است که ارجاع درون متنی و کتاب‌شناسی، هر دو کاملا الزامی هستند. ارجاع درون متنی بدین معنی است که محتوای قرض گرفته شده از چه منبعی می‌باشد و کتاب شناسی به خواننده این امکان را می‌دهد که به راحتی به منابع استفاده شده دسترسی پیدا کند.

6- اینترنت یعنی دانش مشترک و نیاز به ارجاع ندارد

با وجود رایگان و عمومی بودن اینترنت، باید اطلاعات استخراج شده از آن نیز ارجاع دهی شوند. اینترنت جزء دانش عمومی به حساب می‌آید. یعنی تمام اطلاعات موجود در آن به راحتی در دسترس عموم قرار دارد، اما با این وجود نیز باید منابع اینترنتی به طور دقیق ذکر شوند.

7- سرقت علمی فقط در کشورهای غیر انگلیسی ‌زبان اتفاق می‌افتد

 دستبرد علمی مسئله‌ای جهانی است که در کشورهای انگلیسی‌ زبان و کشورهای غیرانگلیسی‌ زبان اتفاق می‌افتد که مجازاتی برای آن در نظر گرفته شده است. قبل از اقدام به نوشتن یک متن باید با صاحبان نظر در این زمینه مشورت کرد تا بتوان از شر این مسائل در امان ماند تا باعث ایجاد تاثیری نامطلوب برای صاحب اصلی اثر نیز نشود.

تمامی حقوق محفوظ است